Συναγερμός στο Eurogroup για καύσιμα και ενέργεια - Φόβοι για νέο κύμα ακρίβειας

Στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης του Εurogroup  στις Βρυξέλλες βρίσκεται η αντιμετώπιση της νέας έκρηξης ακρίβειας στην ενέργεια, τα καύσιμα και τις μεταφορές, που πυροδοτεί ο συνεχιζόμενος πόλεμος στη Μέση Ανατολή .

Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης καλούνται να εξετάσουνέκτακτα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις,καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους αρχίζει ήδη να μεταφέρεται σε τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Στο τραπέζι της συζήτησης αναμένεται να τεθούν πολλαπλά σενάρια παρέμβασης, ειδικά στην περίπτωση που η γεωπολιτική κρίση κλιμακωθεί και προκαλέσει ευρύτερη ενεργειακή αναταραχή.

Οι προτάσεις που θα διαμορφωθούν από το Eurogroup και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποσταλούν στους ηγέτες της Ε.Ε., οι οποίοι θα συνεδριάσουν στις 19 Μαρτίου, προκειμένου να ληφθούν οι τελικές πολιτικές αποφάσεις.

«Η Ευρώπη δεν θα θέσει ξανά σε κίνδυνο την ενεργειακή της ασφάλεια , ούτε θα κάνει βήμα πίσω από τη στρατηγική διαφοροποίησης από τη ρωσική ενέργεια. Οι επιλογές που έγιναν τα τελευταία χρόνια διαμορφώνουν μια πορεία που δύσκολα μπορεί να ανατραπεί» ξεκαθαρίζει ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης  σε συνέντευξή του, στο Πρώτο Θέμα.

Παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας και στήριξη νοικοκυριών

Σύμφωνα με το προσχέδιο των θεμάτων της συνεδρίασης, οι ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει:

• τη διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στη χονδρική και τη λιανική αγορά
• τρόπους στήριξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, που ήδη πιέζεται από τον διεθνή ανταγωνισμό
• πιθανές παρεμβάσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά

Η ανησυχία είναι έντονη, καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετωπίζει ήδη πολύ υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σχέση με ανταγωνιστικές οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα.

Παράλληλα, εξετάζεται η δυνατότητα κάθε κράτος-μέλος να εφαρμόσει εθνικά μέτρα στήριξης των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, κατά το μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε στην περίοδο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης μετά τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας.

Στην Ελλάδα, τότε είχαν εφαρμοστεί μέτρα όπως:

• το Fuel Pass για τα καύσιμα
• η επιταγή ακρίβειας
• η επιδότηση της κιλοβατώρας στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Ο φόβος νέου κύματος πληθωρισμού

Η βασική ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί ένα νέο σπιράλ ακρίβειας, σε μια οικονομία που ήδη έχει δεχθεί ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις τα τελευταία χρόνια.

Στην Ελλάδα, ο συσσωρευμένος πληθωρισμός  της τελευταίας πενταετίας σε αγαθά και υπηρεσίες ξεπερνά το 35% – 40%, μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι:

• ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε το 2022 στο 9,4%,
• από μόλις 0,5% το 2021.

Σε αυτό το περιβάλλον, η άνοδος των τιμών ενέργειας μπορεί να μειώσει την κατανάλωση και να πιέσει την οικονομική δραστηριότητα, ενώ η κερδοσκοπία σε ορισμένους κλάδους της αγοράς ενδέχεται να ενισχύσει περαιτέρω τις ανατιμήσεις.

Κίνδυνοι για το Ταμείο Ανάκαμψης και τις εξαγωγές

Μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει και την πορεία σημαντικών επενδυτικών προγραμμάτων.

Ειδικότερα, ενδεχόμενη οικονομική επιβράδυνση θα δυσκολέψει την ολοκλήρωση των έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας , το οποίο πρέπει να υλοποιηθεί έως τα τέλη Αυγούστου.

Δεν αποκλείεται, εφόσον επιδεινωθεί η κατάσταση, να εξεταστεί παράταση των προθεσμιών υλοποίησης, ώστε να δοθεί ευελιξία στα κράτη-μέλη για επενδύσεις που στην Ελλάδα φθάνουν περίπου τα 36 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, ενδεχόμενη επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας θα επηρεάσει και τις ελληνικές εξαγωγές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απορροφά περίπου το 65% των ελληνικών εξαγωγών, γεγονός που σημαίνει ότι μια οικονομική κάμψη στην ευρωζώνη θα περιορίσει την εξαγωγική δυναμική της χώρας, η οποία φέτος αναμένεται να αυξηθεί κατά 5,4%.

Το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού

Το δυσμενές σενάριο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026 προβλέπει σημαντικές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία εάν η τιμή του πετρελαίου παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Σε αυτή την περίπτωση:

• η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί
• οι εισαγωγές θα περιοριστούν
• ο πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 4,7%, έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο
• η ανάπτυξη της οικονομίας θα επιβραδυνθεί στο 1,9%, αντί της αρχικής πρόβλεψης για 2,4%.

Επιπτώσεις σε τουρισμό, ναυτιλία και αγροτική παραγωγή

Η παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση ενδέχεται να προκαλέσει και παράπλευρες οικονομικές επιπτώσεις.

Μεταξύ άλλων:

• αυξάνονται τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία
• καταγράφονται ανατιμήσεις στα λιπάσματα, που θα μετακυλιστούν στο κόστος της αγροτικής παραγωγής
• η αβεβαιότητα επηρεάζει τις επενδύσεις και τον τουρισμό

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η διάρκεια της κρίσης θα είναι καθοριστική για το εύρος των οικονομικών συνεπειών.

Τι θα γίνει με τις φοροελαφρύνσεις

Παρά το αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων  για το 2027, ύψους περίπου 800 έως 900 εκατ. ευρώ, παραμένει στον σχεδιασμό.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν θα μπορέσει να δημιουργηθεί ένα επιπλέον δημοσιονομικό «μαξιλάρι», κυρίως μέσω της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής, σε περίπτωση που η γεωπολιτική κρίση επηρεάσει αρνητικά τα φορολογικά έσοδα.